تحلیل SWOT چیست ؟ (SWOT Analysis)
تحلیل
SWOT ابزاری کارآمد برای شناسایی شرایط محیطی و توانایی های درونی سازمان
است. پایه و اساس این ابزار کارآمد در مدیریت استراتژیک و همین طور
بازاریابی، شناخت محیط پیرامونی سازمان است. حروف SWOT که آن را به شکل های
دیگر مثل TOWS هم می نویسند، ابتدای کلمات Strength به معنای قوت ،
Weakness به معنای ضعف، Opportunity به معنای فرصت و Threat به معنای تهدید
است.
ماهیت
قوت و ضعف به درون سازمان مربوط می شود و فرصت و تهدید معمولاً محیطی
است.در اینجا به معرفی آنالیز SWOT پرداخته شده است و نحوه ی اجرای آن شرح
داده نشده است.
قوت ها :
قوت
های سازمان همان منابع و توانایی هایی است که در اختیار دارد و می تواند
از آنها به منظور ایجاد یک مزیت رقابتی استفاده کند. موارد زیر می توانند
از قوت های شرکت به حساب آیند :
اختراعات ثبت شده شرکت.
نام تجاری و برند شناخته شده.
شهرت در بین مشتریان.
مزیت در قیمت تمام شده.
دسترسی اختصاصی به منابع طبیعی.
دسترسی به شبکه های توزیع مناسب.
نیروی انسانی کارآمد و آموزش دیده.
ضعف ها :
نبودن
بعضی از توانایی های کلیدی در سازمان می تواند به عنوان یک ضعف در سازمان
تلقی شود. موارد زیر می توانند از ضعفهای شرکتها باشند :
عدم پشتیبانی و حفاظت از اختراعات.
نام تجاری و برند ضعیف.
ناشناخته بودن در بین مشتریان.
ساختار پر هزینه در شرکت.
عدم دسترسی به منایع.
عدم دسترسی به شبکه های توزیع.
نیروی انسانی ناکارآمد.
نکته
ی حائز اهمیت در اینجا امکان تبدیل شدن ضعفها و قوت ها به یکدیگر در شرایط
گوناگون است. برای مثال ظرفیت تولید بالا می تواند یک مزیت و قوت برای
شرکت محسوب شود اما همین ظرفیت بالا در شرایط رکود و تغییرات تکنولوژیکی می
تواند باعث کاهش چابکی شرکت گردد و به آن لطمه وارد کند.
فرصتها :
شناسایی
و بررسی دقیق محیط خارجی می تواند فرصتهای جدیدی را برای مدیران شرکت
نمایان سازد و همین فرصتها می توانند آغازگر مسیر جدیدی برای توسعه و رشد
باشند، فرصتهای می توانند شامل موارد زیر باشند :
نیاز برطرف نشده مشتری.
ظهور تکنولوژی های جدید.
کم شدن محدودیت های قانونی.
حذف موانع تجارت جهانی.
تهدیدها :
تغییر در متغیرهای خارجی و محیطی می تواند تهدید هایی را برای شرکت در پی داشته باشد. مواردی چون :
تغییر در سلیقه ی مشتری که باعث فاصله گرفتن او از محصولات ما می شود.
ظهور محصولات جایگزین پر قدرت.
افزایش محدودیت های تجاری.
ماتریس SWOT
به
هر حال شرکت نباید منتظر به وجود آمدن فرصتهایی استثنایی در محیط خارجی
باشد، بلکه باید تلاش کند تا با تقویت قوت های درونی اش مزیت رقابتی جدیدی
را برای شرکت یا سازمان خلق کند. خلق این مزیت های رقابتی از طریق هماهنگی
بین قوت ها و توانایی های درون سازمانی و فرصتهای کوچک یا بزرگ خارجی است.
حتی در برخی مواقع، اهمیت فرصت خارجی به قدری است که سازمان انگیزه ی لازم
برای غلبه بر یک ضعف داخلی را نیز پیدا خواهد کرد.
برای
توسعه ی این استراتژیها، یعنی همان استراتژیهایی که باعث هماهنگی قوت های
درون سازمانی با فرصتهای محیط خارجی است، می توان از ماتریس SWOT بهره برد.
به اعتقاد نگارنده ی این مطلب ماتریس SWOT می تواند ابزاری توانمد در
شناسایی و اتخاذ استراتژیهای مناسب در انواع کسب و کارها باشد. این متد
(روش) در صورت شناخت دقیق و به کارگیری صحیح برای کسب و کارهای کوچک و
متوسط بسیار کارآمد خواهد بود. شاید حتی بتوان از این ابزار برای تعیین
استراتژیهای شخصی و زندگی افراد نیز بهره برد. به هر حال در اینجا تنها به
معرفی این ابزار پرداخته شده است، اما می توانید در سایر مطالب پایگاه
اطلاع رسانی صنعت چگونگی پیاده سازی و اجرای عملی آن را نیز مطالعه
فرمایید.
ابتدا لازم است لیستی از قوتها، ضعفها،تهدیدها و فرصتها را آماده کنیم، به این لیست پروفایل SWOT می گویند.
ماتریس SWOT یا ماتریس TOWS
|
ضعفها
|
قدرتها
|
|
|
استراتژیهای W-O
|
استراتژیهای S-O
|
فرصتها
|
|
استراتژیهای W-T
|
استراتژیهای S-T
|
تهدیدها
|
توجه: ماتریس SWOT می تواند شکلهای مشابه دیگری نیز داشته باشد که از نظر عملی تفاوتی ندارند.
S-O ؛ استراتژیهایی هستند که در پی استفاده از فرصتها هستند و به خوبی با توانایی های سازمان هماهنگی دارند.
W-O ؛ غلبه بر ضعفها به منظور استفاده از فرصتها است.
S-T ؛ شناسایی روشهایی که شرکت می تواند با استفاده از آنها خطر پذیری خود را از تهدید ها کاهش دهد.
W-T ؛ یک استراتژی کاملاً دفاعی است که مانع آسیب دیدن شرکت به علت ضعفهایش از تهدیدات محیط خارجی می شود.
آنالیز
SWOT می تواند همان طور که اشاره شد، بسیار کارآمد باشد، و علاوه بر تصمیم
گیری استراتژیک در بازاریابی نیز موثر باشد. شما می توانید با استفاده از
چهار عامل SWOT برای جایگاه یک شرکت کوچک در بازار هم از همین ابزار
استفاده کنید. موضوعی که در مطالب دیگر پایگاه اطلاع رسانی صنعت به آن
پرداخته شده است.
کیفیت
آنالیز SWOT صوت گرفته بسیار وابسته به ورودیهای ماتریس SWOT است؛ لازم
است در تعیین عوامل قوت و ضعف، فرصت و تهدید، از جوانب مختلف به محیط داخلی
و خارجی سازمان نگریسته شود تا بتوان ورودیهای صحیحی را در ماتریس SWOT و
یا آن چیزی که به پروفایل SWOT شناخته می شود داشته باشیم.
هر
چند نگارنده معتقد است، تحلیل SWOT ابزاری بسیار مفید خصوصاً برای کسب و
کارهای کوچک است و در دنیا نیز بسیار از آن بهره گرفته می شود. اما برخی
منتقدان اعتقاد دارند؛ در برخی موارد بیش از اندازه در شناخت محیط با
استفاده از این روش ساده انگاری می شود و معتقدند تفسیر جریانات محیط داخلی
و خارجی به یکی از عوامل SWOT قدری دور از واقعیت خواهد بود. هر چند اکثر
کارشناسان SWOT را با تمام فرضهایش به عنوان روشی کارآمد می شناسند.
احسان غفوریان