تعریف چند اصطلاح
REPO --Repurchase:قرارداد بازخريد-عبارت است از فروش يک سند مالي و خريد مجدد آن در تاريخ و ساعتي معين.اين نوع معا مله در بازار هاي مالي کوتاه مدت صورت مي گيرد
Repurchase --REPO:قرارداد بازخريد-عبارت است از فروش يک سند مالي و خريد مجدد آن در تاريخ و ساعتي معين.اين نوع معا مله در بازار هاي مالي کوتاه مدت صورت مي گيرد
اوراق مشارکت رهنی و تامین مالی بانکها
اوراق مشارکت رهنی
از جمله روش¬هایی که بانک¬ها و مؤسسههای مالی و اعتباری تحت نظارت بانک مرکزی می¬توانند جهت تامین مالی خود استفاده نمایند انتشار اوراق رهنی است. این اوراق به گونه¬ای طراحی شده¬اند که بر اساس آن دیون ناشی از تسهیلات رهنی اعطا شده به مشتریان به شرکت ثالثی فروخته ¬شود.
در ایران در حال حاضر به دلیل وجود شرایط خاص مالیاتی انتشار اوراق رهنی به شیوه مرسوم، امری ناممکن محسوب می¬شود. این موضوع سبب شده است جهت تامین مالی شرکت¬ها تنها بتوان از اوراق مشارکت که دارای معافیت مالیاتی است استفاده نمود. از این رو اوراق رهنی در قالب اوراق مشارکت رهنی طراحی شده است.
فرایند عملیاتی انتشار این اوراق بهگونه¬ای است که ابتدا ناشر با انتشار اوراق مشارکت رهنی اقدام به جمع-آوری وجوه نقد از مردم می¬نماید (در حقیقت مردم با یکدیگر در خرید دیون از بانک مشارکت می-نمایند). با فروش اوراق رابطه وکیل و موکل بین ناشر و خریدار اوراق محقق میشود. سپس ناشر به وکالت از طرف خریداران اوراق اقدام به خرید دیون ناشی از تسهیلات رهنی اعطایی بانک به مشتریان می¬نماید. در طرف مقابل بانک نیز بخشی از تسهیلات فروش اقساطی مدتدار خود را که در برابر آنها اسناد ملکی به رهن گرفته است را به ناشر میفروشد (تنزیل میکنند) و منابع حاصل از فروش این تسهیلات را به اعطای تسهیلات جدید اختصاص میدهد.
از آنجا که ممکن است برخی از مشتریان بانک در سررسید¬های معین اقساط خود را واریز ننمایند و از این رو کوپن دارندگان اوراق مشارکت پرداخت نشود بنابراین باید ضامنی وجود داشته باشد که پرداخت اصل و فرع تسهیلات را در سررسیدهای معین تضمین نماید. بر اساس قوانین و مقررات اوراق مشارکت، وجود ضامن به اختیار ناشر است اما در صورت عدم وجود ضامن، وظایف آن به امین منتقل می¬شود. چون اوراق از نوع مشارکت است و در قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت ذکر شده که ناشر باید تضامین کافی را برای ضمانتهای سود دارندگان اوراق قرار دهد بنابراین در این نوع خاص از اوراق مشارکت نیز باید ناشر وثیقههای لازم را در اختیار امین به عنوان حافظ منافع سرمایه¬گذاران قرار گیرد.
تبدیل دارایی¬ها به اوراق بهادار (Securitization)
تبدیل دارایی¬ها به اوراق بهادار سازوکاری است که به وسیله آن داراییها به وجه نقد تبدیل میشوند. بنا به تعریف، تبدیل داراییها به اوراق بهادار فرایند سازمانیافتهای است که به سبب آن منافع وامها و دیگر مطالبات تعهد شده، به اوراق بهادار قابل معامله تبدیل میشوند (Martellini & Praiaulet, 2003:593 - 597). به عبارت دیگر، تبدیل به اوراق بهادار کردن تکنیکی است که در آن شرکتی به فروش داراییهای مالی خود به شخصیت حقوقی جدید اقدام کرده و آن شخصیت حقوقی نیز جهت تأمین مالی خرید انجامشده، به انتشار اوراق بهادار اقدام میکند. به این ترتیب داراییهای مالی بهطور عملی به اوراق بهادار قابل معامله تبدیل میشوند. براساس این روش، داراییهایی که بهصورت سنتی جزئی از ترازنامه شمرده میشدند به اوراق بهادار قابل معامله تبدیل شده و به خارج از ترازنامه منتقل میشوند.
در نظام مالی متعارف، هر دارایی با درآمد ثابت یا متغیر مانند اوراق بهادار دولتی، مطالبههای ناشی از وامهای تجاری، وامهای رهنی مسکن، وامهای رهنی بازرگانی، حسابهای دریافتی، وامهای دانشجویی، مطالبههای مربوط به اجارههای بلندمدت و ... میتوانند به اوراق بهادار تبدیل شوند.
از این مفهوم جهت طراحی اوراق مشارکت رهنی و همچنین بسیاری دیگر از ابزارهای مالی اسلامی استفاده شده است.
احسان غفوریان